#103​ İSBİ Genel Müdürü Ergenekon Küçük ile Serbest Bölgelerde İhracat Avantajları

19 Şubat 2021

Sıfırdan Globale Podcast Serisinin 103. bölümünde 16 Şubat saat 17:30​’da İstanbul İhtisas Serbest Bölgesi Genel Müdürü Ergenekon Küçük ile serbest bölgelerde ihracat avantajlarını konuştuk.

Bölümden konu başlıkları:

– Serbest bölgelerde ihracat avantajları

– Serbest bölgelerde vergilendirme

– Teknoparklarda vergi indirimleri

– Türkiye’deki serbest bölgeler

– Serbest bölgelerde çalışmak için gereken şartlar

– Serbest bölgelerde gelir vergisi muafiyeti

– Serbest bölgelerde kurumlar vergisi muafiyeti

– Serbest bölgelerde personal ücretlendirme avantajları

– Serbest bölgelere başvuru süreçleri

– Teknoparklarda uzaktan çalışma durumu

İSBİ Genel Müdürü Ergenekon Küçük ile Serbest Bölgelerde İhracat Avantajları – Detaylı Özet


Dakika – 01:43    

Ergenekon Küçük kimdir?

Kariyerim biraz hayatımda karşılaştığın insanların bana yön vermesi ile oluştu. Yıldız Teknik Üniversitesi matematik lisans bölümü mezunuyum ardından yüksek lisans yaptım çok kısa bir süre yazılım ile uğraştım ve bana göre olmadığını fark ettim. Askerliği yaptıktan sonra uluslararası bir satış şirketinde çalışma başladım. Bir yandan da dış ticaret okuyordum, dış ticaretin ne olduğunu anlamaya çalışıyordum. 1996 yılında serbest bölge denen bir yerde bir iş görüşmesi yapmam istendi ve serbest bölgecilik hayatım başladı. 1996 yılından beri birkaç ufak iş dışında kariyer hayatıma serbest bölge ve serbest bölge işletmeciliği üzerinde geliştirerek devam ediyorum diyebilirim.

Benim için en büyük avantajlarından biri mesleki hayatımda yaklaşık beş binden fazla bire bir şirketlerle görüşme yapma fırsatı bulmuş olmam ve farklı sektörlerdeki farklı şirketlerin nasıl ihracat yaptıklarını bizzat yakından öğrenmiş olmam. Tanışmalar bizzat bire bir örneğin bir çay içerek olduğundan dolayı benim için çok değerli. Hayatımda birçok insan biriktirdim diyebilirim.

Dakika – 05:00    

Türkiye’de kaç adet serbest bölge var? Serbest bölgecilik nedir? Serbest bölgeciliğin kısa tarihi

Serbest bölgecilik 1987-88 yıllarında rahmetli Özal’ın hükümetin başına geçmesiyle Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu yabancı sermayeye ve ara mal, ithalat ürünlerinin sorunsuz bir şekilde akışının sağlanması ve birtakım ihracatta kolaylıklar sağlanması anlamında dünyadaki örneklerinden yola çıkarak bir Serbest Bölgeler Mevzuatı ile oluşturuldu. Sırası ile; Antalya, Mersin, İzmir ve İstanbul Atatürk Havalimanı serbest bölgesi olarak 4 serbest bölge faaliyetlere başlıyorlar.

Serbest bölgelerin ilk başlangıç seviyelerini şöyle nitelendirebiliriz; Daha çok yurtdışından serbest bölgeye, serbest bölgeden Türkiye’ye mal hareketlerinin yoğun olduğu, hammadde tedarikinin ağırlıklı olduğu bir başlangıç sürecinden bahsetmek mümkün.

Türkiye bu şekilde büyüdü, aslında temel problemlerimizden bir tanesi hala ara-mal ve ithalat ürünlerine ihtiyaç duyan bir ülkeyiz. Akabinde açılan serbest bölgeler kimlerdir dersen Samsun, Trabzon, Adana-Yumurtalık, İzmir-Menemen, Çatalca, Çorlu diye sıralayabiliriz. Türkiye’de yaklaşık 21 tane serbest bölge var. 1997 yılından beri Türkiye’de bir Ekonomik kalkınma veya bir ekonomik model olarak yer aldılar. Eski adıyla Dış Ticaret Müsteşarlığı daha sonra Ekonomi Bakanlığı. Şimdiki adı ise Ticaret Bakanlığı’nın yönetiminde devam etti. Serbest bölgeler, mevzuat, akış ve yönetmeliklerin ana belirleyicisi Ticaret Bakanlığı ve ilgili birimlerinin olduğu bir iş modelidir.

Türkiye’deki Serbest bölgelerin bugün itibariyle ana mottosu ve parolası şudur: ‘’Üret, ihraç et. Ben seni destekliyorum, sen daha çok rekabetçi ol, daha çok üret, daha çok katma değer yarat, daha çok ihracat yap.’’

“Serbest Bölgeler: Ülkenin siyasi sınırları içerisinde ama gümrük hattı dışında olan kendine özgü kuralları ve yönetmelikleri olan ithalat, ihracat rejiminin uygulanmadığı alanlardır.” 

Eski adıyla İstanbul Atatürk Havalimanı Serbest Bölgesi yeni adıyla İstanbul İhtisas Serbest Bölgesi. Yüzölçüm olarak belki Türkiye’nin en küçük serbest bölgesi, ama 1996 ile 2010 yılları ve 2012 yılları arasında Türkiye’de en fazla işlem hacminin gerçekleştiği serbest bölgelerden biri ve şu anda da özellikle orta ve yüksek teknoloji faaliyetlerinin yoğun olarak yapılacağı ve yapılmakta olduğu bir bölge sıfatında faaliyetlerine devam ediyor.

Dakika – 10:33    

Türkiye’de kaç tane firma serbest bölge içerisinde çalışıyor?

3100 firma şuan bütün serbest bölgelerimizde faaliyet gösteriyor. Bunların yaklaşık %40’a yakını üretici, içlerinde alım satım faaliyet gösteren şirketler var, ticari ürün alıp satan firmalar da var. Diğer hizmet faaliyetlerinde faaliyet gösteren şirketler de var.

Dakika – 11:43    

Serbest bölgelerin avantajları nelerdir? İstanbul ihtisas serbest bölgesinin avantajları nelerdir?

Serbest bölgeci kimliğimle Türkiye’deki serbest bölgelerin avantajlarını kısaca ifade etmek isterim. Ürün satışınızın %85’ yurtdışına sattığınız takdirde, Kurumlar Vergisi istisnanız var. Kurumlar Vergisi ödemiyorsunuz, aynı zamanda serbest bölgede istihdam ettiğiniz personelin gelir vergisini ve muhtasar vergisini ödemiyorsunuz. Diğer taraftan KDV gümrük muafiyeti zaten serbest bölgenin fiziksel şartları sebebiyle oluşturulmuş avantajlar. Ayrıca bir takım damga, resim, harç ve vergilerden muaf oluşunuz çok önemli.

Türkiye’de şu andaki geçerli teşvik modeli içerisinde direkt üretim ve üretimle ilgili geliştirme faaliyetleri ile ilgili verilen en önemli destekler bunlardır.

İstanbul İhtisas Serbest Bölgesi özeline gelecek olursa bu bahsettiğim standartlar bizde de var. Serbest bölgede kurulan bir yazılım şirketi Ticaret Bakanlığı Yurtdışı Yatırım ve Hizmetler Genel Müdürlüğü‘nden faaliyet ruhsatı almaya hak kazanırsa, kurumlar vergisi istisnası ve serbest bölgede çalıştırdığı istihdam ettiği personel için herhangi bir şekilde gelir vergisi ödemiyor. İhtisas bölgesi olmamızla birlikte ihracat anlamında 3 yıllık ortalaması en az 2 milyon 250 bin dolar civarında olan şirketler kira desteği ve personel desteği paketlerine başvurabiliyorlar. Bunların yanında 5 yıl boyunca yıllık 75 bin doları aşmamak üzere kirası aynı zamanda 10 kişi ile sınırlı olmak üzere yıllık kişi başı 15 bin doları geçmemek üzere personel ücreti desteğinden faydalanabiliyorsunuz. 

Bunlar ana kalemler, ayrıca şu anda çok göz ardı edilse de 5. bölge satışı teşviklerinden sayılan sosyal SGK işveren payının %35 olarak veriyorsunuz. Kredi ve benzeri bankacılık ürünlerinde de faizin belli bir kısmını devlet karşılıyor. Verilen teşviklerle temelde hedeflenen amaç yaptığınız ürünün daha fazla pazar verimliliğine ulaşması daha fazla rekabetçi olması ve daha fazla ülkede olabilmesinin sağlanması. Sadece bizim bölgede geçerli olan kira ve personel desteği 5 yıl ile geçerli, 5 yıllık bir performans süresini kapsıyor.

Dakika – 16:05    

Serbest bölgelerde kim faaliyet ruhsatı veriyor? Serbest bölge müracaat formu nedir?

İSBİ A.Ş eski adıyla İstanbul Atatürk Havalimanı yeni adıyla İstanbul İhtisas Serbest Bölgesi‘ni kurup işletmekle mükellef olan bir özel sektör şirketi biz buna bölge kurucu ve işleticisi diyoruz. Tıpkı teknoparklarda olduğu gibi oradaki tüm altyapı ve üst yapıyı yapan işleten, bölgede faaliyette bulunan, şirketlere ihtiyaç duyduğu hizmetleri vermekle mükellef olan ve bu hizmetler ile ilgili birtakım gelirler üreten bir özel sektör şirketiyiz. Burada bizim vasfımızı yine Ticaret Bakanlığı ve aramızda yaptığımız kontrat hükümleri ve serbest bölge mevzuatı belirliyor. 

Siz serbest bölgede ben de bir şirket kuracağım dediğiniz zaman biz sana şöyle anlatmaya başlıyoruz. Merhaba hoş geldiniz eğer ticaret yapmayı düşünüyorsanız bazı bölgeler buna uygun bazı bölgeler buna uygun değil. Sadece yurtdışına ürün satmak ya da transit ticaret ve export yapmak amacıyla serbest bölgeleri kullanabilirsiniz. 

Hayır siz dediniz ki ben üretim yapıyorum ürün, parça üretiyorum, harika o zaman şöyle bir şey var, serbest bölge müracaat formu var. Serbest bölge müracaat ile isterseniz mevcut şirketinizin bir şubesini açabileceğiniz gibi serbest bölgede yeni bir şirket de kurabilirsin bu şirketin ortaklık yapısı yabancı sermaye de olabilir A.Ş de olabilir. 

Özellikle yapacağınız üretim ve ortaya koyacağınız iş planına göre üreteceğiniz ürünlerin çoğunluğu yurt dışına satmak durumdasınız ve müracaat formunu doldurarak bunu bir taahhüt olarak kabul etmiş olursunuz.

Mevzuata göre Maliye Bakanlığı’nın ilgili birimlerine raporlarla tasdik ederseniz vergisel 

muafiyetleriniz var. Dolayısıyla siz önce bu müracaat formunu dolduruyorsunuz içinde gerekli olan evrakları hazırlıyorsunuz. Her bölgede geçerli olan 5 bin dolarlık faaliyet ruhsatı ücreti ödeyerek en az 20 yıldır üretim ruhsatı almak için Ticaret Bakanlığı Ankara’ya başvuruyorsunuz.

Ankara sizin müracaatınız ile ilgili evraklarınızı değerlendirdikten sonra size olumlu veya olumsuz (yurtdışı satış figürü bizi tatmin etmedi gibi) dönüş yapıyor. Onları tamamladıktan sonra faaliyet ruhsatı almaya hak kazanıyorsunuz ve faaliyet ruhsatınız düzenlendikten sonra faaliyetlerinize başlıyorsunuz.

Serbest bölgelerdeki ana proseslerin başında serbest bölge müracaatının dosyasının hazırlanması geliyor. Bu dosya hazırlanırken özellikle şirketin finansal yapısı yaptığı üretimin içeriği dış pazarlardaki önemi ve hassasiyeti gibi konuların dışında şirketin iş planının ne olduğu önem arz ediyor ve buna göre değerlendiriliyor. Bizim bölgemizde tamamı ile orta ve yüksek teknoloji faaliyetleri iş yapılabiliyor. 

Dakika – 20:29    

Nace kodu nedir? Yüksek teknoloji ürünü nedir?

Dünya Ticaret Örgütü ve bizim de dahil olduğumuz her şirketin bir Nace kodu var. Nace kodu belli üretim fazları ve belli üretim prosesleri ve yaptığı ürünlerin nihai sonuçlarına göre düşük, düşük-orta, orta ve orta-yüksek şeklinde birtakım işletmelerin birtakım sınıflara ayrıldığı kodlama sistemi. Teknolojik anlamda bizim bölgemizdeki tarif edilen orta ve yüksek teknoloji faaliyetleri. Bir gömlek üretmek bir orta ve Yüksek Teknoloji faaliyeti sayılmıyor, ancak örneğin kurşun geçirmez gömlek üretmek yüksek teknoloji ürünü anlamına geliyor ve faaliyet ruhsatı olabiliyor. Tabi en önemli kriter şirketin çoğunluğunun yurtdışına satış yapması.

Dakika – 21:48    

İSBİ doluluk oranı nedir? Ne zaman başvuru yapılabilir?

7/24 istediğiniz gün istediğiniz zaman başvuru yapılabilir. Şu anda bölgenin yaklaşık yüzde yetmişi dolu.

Türkiye’deki serbest bölgeler daha çok ticari faaliyetlere göre planlamışlardı bu yüzden yaptığımız iş yerlerinin bir kısmı depo olarak yapıldı. Zaman içerisinde yazılım ve yazılım türevi faaliyetlerinin artması sebebiyle depolar daha modern hangarlara dönmeye başladı.

Endüstriyel yazılım faaliyetlerini yapılabildiği alanlarımız var. Bölgemizin aynı zamanda 100 bin metrekarelik bir genişleme potansiyeli var. Bölgemizde herhangi bir yer problemi olacağını düşünmüyorum. Tabi bugün gelip iki bin metrekare yer lazım dediğinizde oturup düşünmem gerekiyor çünkü alanlarımız parçalı.

Dakika – 24:43    

Serbest bölge ve teknopark arasındaki farklar nelerdir?

Teknopark ve serbest bölgelerin kuruluş amaçları birbirinden tamamı ile farklı. Teknoparklar ar-ge ve araştırma ve geliştirmeye bağlı ürünlerin geliştirilmesi. Serbest bölge ise örnek olarak söylüyorum ar-ge ve ona bağlı ürünlerin geliştirilmesi, nihai bir ürün haline gelmesi ve yurtdışında satılabilmesini kolaylaştırmak amacı ile kuruldu. 2 tane uygulamanın birbiri ile bu anlamda karşılaştırılması çok fazla doğru olmuyor. 

Bu anlamda yine altını çizerek söylüyorum. Her iki uygulamada 2 farklı bakanlığımızın moderasyonunda yürütülen faaliyetler. Teknopark faaliyetlerinde kanuna dayalı birtakım belirgin usul ve kaideler var. Bu bizde de var. Ancak teknoparklardaki süreçler ar-ge faaliyetlerinin devamlılığını sağlama amacını güttüğü için daha katı kurallarla bezenmiş durumda. Bu kurallar biz de bu kadar keskin değil daha elastik ve daha boş alanlarımız var. 

Dakika – 26:14    

Serbest bölgelerin şartlarını sağlayamadığınızda ne olur? Faaliyet ruhsatınız iptal edilir mi?

Ancak bu şu anlama gelmiyor dileyen dilediği gibi yapsın. Ticaret Bakanlığımızın yedek bölgelerimizde gerekse bizde dolaylı olarak verdiği bir takım hak ve yetkiler var. Ticaret Bakanlığımızın ana temsilcisi serbest bölge müdürlükleri. Bu anlamda denetim ve bu denetimi sonucundaki bu sürecin doğru yönetilmesinden sorumlular. 

Siz serbest bölgelere başvurduğunuz sırada iş planından o iş planındaki gerekleri yerine getiremezsiniz ne olur. % 85 konusu faaliyet ruhsatı iptali konusu değildir. Maliye Bakanlığı’nın yönetmeliğine göre sen %85’i tutturamazsan gelir vergisi stopajı istisnasından faydalanamazsın. Ruhsatınız iptal edilmez, sadece neden hedefleri yakalayamadığınızı açıklarsınız ve size bazı haklarınızı askıya aldık, yeniden değerlendireceğiz denir.

Dakika – 27:32    

Serbest bölgelerde pandemi ile gelen değişiklikler var mı? Çalışanların serbest bölgede bulunma zorunluluğu var mı?

Özel sektörde pandemi ile birlikte gelen evden çalışma olayı hepsi için bir tehdit haline gelmeye başladı, özellikle yazılım ve bilişim sektöründe evden çalışma prensibinin oturuyor hale gelmesi bu teşvik modellerindeki bu katı uygulamaların ve teşvik modelinin belirli bir alan içerisinde bulunma zorunluluğunu bence delen ve bu anlamda kontrol mekanizmalarının ortadan kaldırılacağı bir noktaya gitmekte.

Taahhütlerin yerine getirilmesi ve istisna hakkının sağlanan personellerin ilgili alanda çalışmak zorunda olmaları gerektiği her ne kadar yazılım ve benzeri ürünlerde şablon olarak bugünkü koşullara uymuyor olsa da ve yazılım ve bilişimin ruhuna aykırı bir şey söylüyor olsam da bunun bir karşılığı olduğu sebebiyle uyulmasını isterdim. Açıkçası bu anlamda her iki teşvik modelinin de böyle bir beklentisi olacağına eminim. Kısaca devlet ben sana birtakım istisnalar sağlıyorsam lütfen sen de kuralına göre oyna diyor bunu dikkate almak lazım.

Dakika – 29:14   

2020 yılında yurtdışına ihraç koşulu kaça indirildi?

2020 yılı için sınırlı olmak üzere yurtdışına ihraç koşulu %80’e indirildi. Cumhurbaşkanlığı kararı ile sadece 2020 yılı için çünkü her sene sonunda Maliye Bakanlığı’na verdiğiniz bir rapor var ve biz diyeceğiz ki: ‘’Sayın bakanlık bizim sorumluluğumuz ile %85 ama kararname ile ilgili %80‘e çekildi, lütfen bizi bununla değerlendirin.’’ Onlar da tamam siz gelir vergisi ödeyeceksiniz veya ödemeyeceksiniz kararını bağlayacaklar.

Dakika – 31:11   

Ergenekon Küçük’e nasıl ulaşabiliriz?

Serbest bölge ve ihtisas bölgesi ile ilgili her türlü sorular için resmi web sitemizi ziyaret edebilirler, mail üzerinden iletişime geçebilirler. Serbest bölgeler ekonomik zincirin sonuna doğru olsa da en önemli yerlerinden biri. Endüstrileştirme fikrini ifade ediyor serbest bölge rejimimiz bu anlamda çok doğru konumlandırıldı. Bir takım sıkıcı kuralları var ama sonunda inansınlar ki kazananlar şirketlerin kendileri oluyorlar.

Bölümden linkler:

Ergenekon Küçük: https://www.linkedin.com/in/ergenekon…

İstanbul İhtisas Serbest Bölgesi: isbi.com.tr

Patreon hesabımız: https://www.patreon.com/sifirdanglobale​

Sizi Yakından Tanıyalım! 15 dakikalık bir sohbette sizi daha yakından tanımak ve Sıfırdan Globale olarak neleri daha iyi yapabileceğimizi öğrenmek istiyoruz. Aşağıdaki link üzerinden görüşme tarihini ayarlayabilirsiniz: https://calendly.com/leventaskan/15min​

İletişim: selam@sifirdanglobale.com

Cevap Bırakın

Your email address will not be published. Required fields are marked *