Kitlesel Fonlama Nedir? Dünyadaki Kitlesel Fonlama Platformları Nelerdir?

8 Aralık 2020

Girişimciliğe başlamanın temel gereksinimlerinden biri olan başlangıç sermayesini oluşturmak için yakın çevresinden borç alan ya da kredi çekerek risk almayı tercih eden tanıdıklarınız olmuştur.

Girişimcilik ekosisteminin günden güne büyüdüğü, çeşitli iş modellerinin ve platformların ortaya çıktığı günümüzde girişimcilerin fikirlerini hayata geçirebilmesi için farklı finansman sağlama yöntemleri de doğuyor.

Bu yazımızda sizlere nispeten riski azaltan ve girişim sürecinin kontrolünü artıran başka bir sermaye bulucu yöntem olan kitlesel fonlamadan (crowdfunding) bahsedeceğiz.

Kitlesel Fonlama (Crowdfunding) Nedir?

Girişimcilerin projelerini gerçekleştirmek için ihtiyaç duydukları finansmanı internet ve sosyal medya aracılığıyla sağladığı fon toplama yöntemidir. Diğer bir deyişle kitlesel fonlama, girişimciler ile yatırımcıların internet üzerinde bağlantı kurmasını sağlıyor.

Kitlesel fonlama girişimcilere sermaye sağlamakla kalmıyor, onlara fikir ve projeleri için bir ön test imkanı da sunuyor. Click To Tweet Projeye gösterilen ilgiye göre girişimciler, fikrin pazarlanabilir olup olmadığıyla ilgili bir fikir edinirler. Bu test, girişimcilerin sermaye maliyetini düşürmesinin yolunu açar.

Girişimciler ve Yatırımcılar Arasında Kitlesel Fonlama Süreci Nasıl İşliyor?

Kitlesel fonlama sürecinin olmazsa olmazları girişimciler, yatırımcılar ve platformların nasıl bir işleyişle bağlantı kurduklarını 3 aşamada özetlemek gerekirse:

  1. Girişimciler gerekli fonun toplanması için platformlara projelerini bildirirler.
  2. Platformlar inceledikleri projeleri yatırımcılara duyururlar.
  3. Yatırımcılar/destekçiler beğendikleri projelere yatırım/bağış yaparlar.

Kitlesel Fonlama Modelleri Neler?

Kitlesel fonlama modelleri 4’e ayrılıyor:

Fotoğraf:greenfish.com

1-) Ödül/Ön Talep Bazlı Kitlesel Fonlama

En fazla tercih edilen kitlesel fonlama yöntemidir. Buradaki ödül ürünün bir nüshasından yazılı bir içeriğe kadar farklılaşabiliyor. Bu yöntem ile işlem yapan kitlesel fonlama platformları şunlardır:

KICKSTARTER

Kickstarter, 2009 yılında ABD’de kurulan kitle fonlama platformudur. Platform, üreticilerin projeleri için fon bulmalarına,  ilk sermaye oluşturmalarına ve niş üretimler için pazar bulmalarına olanak tanır.

Fotoğraf: kickstarter.com

Kickstarter’da elektronik üründen müziğe, oyunlardan sinemaya kadar birçok sektörden fon bulan üreticiler bulunmakta. 2020 yılının Kasım ayı itibariyle en çok fonlama alan girişim Pebble’ın şu akıllı saati.

2020 Kasım ayı verilerine göre Kickstarter’da en çok fonlanan girişimler. Kaynak: statista.com

Kickstarter kampanyası oluşturmak için gerekli şartlar…

Öte yandan Kickstarter’ı kullanmak için şu gereklilikleri sağlamalısınız:

  • 18 yaşın üzerinde olmak (18 yaş altı bireyler velisiyle birlikte başvurabiliyor)
  • Avrupa Birliği ülkeleri, ABD, Kanada gibi ülkelerde ikamet ediyor olmak ya da Kickstarter hesabınızı buralarda oluşturmuş olmak.

Ödeme yöntemi ve komisyonlar…

Kickstarter ödeme yöntemi olarak Stripe altyapısını kullanıyor. Türkiye’de bu altyapı kullanılmadığı için kampanyanızı bu altyapının kullanılabildiği ülkelerde açılan bir banka hesabı ile oluşturmanız gerekiyor.

Fon toplama konusunda başarıya ulaşmış projelerden Kickstarter %5’lik bir pay alırken ödeme işlemcisi Stripe ise %3-5 aralığında bir komisyon ücreti alıyor. Platformun yalnızca başarıya ulaşmış projeleri ücretlendirdiğini de ayrıca belirtelim.

Kickstarter’ın diğer tüm kullanım şartlarına buradan ulaşabilirsiniz.

Türkiye’den Çıkmış Başarılı Kickstarter Projeleri Var Mı?

Elbette! Kickstarter’dan €22.000 fonlama almış Horizon Ruler girişiminin kurucusu Ufuk Koç ile Spotify’da yaptığımız podcast bölümünü aşağıdan dinleyebilir, Youtube yayınımızı ise buradan izleyebilirsiniz.

Kickstarter’dan $55.000 fonlama alan Raspberry Pi ve Arduino için modüller geliştiren sixfab firmasının kurucu ortaklarından Sait Borlak ile Spotify’da yaptığımız podcast bölümünü aşağıdan dinleyebilir, Youtube yayınımıza buradan ulaşabilirsiniz.

Kickstarter üzerinden $130.000 üzerinde para toplayan WalkOVR kurucularından Tuğra Şahiner ile Spotify’da yaptığımız podcast bölümünü aşağıdan dinleyebilirsiniz:

MONUMENT

Fotoğraf: getmonument.com

”Dünyanın en akıllı fotoğraf depolama ve yönetim cihazı” Monument da şu kampanyasıyla Kickstarter’da başarıya ulaşmıştı.

INDIEGOGO

Indiegogo 2008 yılında ABD’de kurulan ilk kitle fonlama sitelerinden biri. Önceleri filmleri fonlamak için açılmış olan platform şu anda çok çeşitli dikeylerde üreticilere fonlanma imkanı sunuyor.

Fotoğraf: honeyflow.com

Arıcıların arıları rahatsız etmeden kovandan bal çıkarabilmesine imkan tanıyan Flow Hive girişimi Indiegogo’da $13.000.000 üzerinde fonlandı.

Ödeme yöntemi ve komisyonlar…

Indiegogo kampanyanız için toplanan tüm fonun %5’ini platform ücreti olarak alıyor. Stripe ödeme altyapısını kullanan platformda yine işlem başına ödeme ücreti kesiliyor.

Ayrıca…

Indiegogo’nun In Demand programına katılmadan önce kampanyanızı başka bir platformda oluşturduysanız platform komisyon ücretinin %8 olacağını belirtelim.

Indiegogo’nun diğer tüm kullanım koşullarına buradan ulaşabilirsiniz.

Türkiye’den Çıkmış Başarılı Indiegogo Projeleri Var Mı?

Fotoğraf: indiegogo.com

Tabii ki! ”Dünyanın en akıllı bastonu WeWALKşu kampanyasıyla başarıya ulaşmıştı.

Fotoğraf: indiegogo.com

Raspberry Pi ve Arduino için modüller geliştiren sixfab şu kampanyasıyla başarılı örneklerimizden.

KICKSTARTER MI INDIEGOGO MU?

Geçtiğimiz yıllarda yapılan bir analizde fon bulma ihtimalinizin Kickstarter’da Indiegogo’ya göre daha fazla olduğu aktarılmış. Peki platform seçiminde tek kriter bu mu?

Kaynak: funded.today

İki platform da çeşitli üretimlere fon imkanı sunarken birbirlerine göre bazı noktalarda avantajlı durumdalar. Kickstarter’da başarı olasılığınız daha yüksek olabilir ancak Indiegogo başarıya ulaşamasanız dahi size fon alma şansı sunuyor ve müşteri hizmetlerinin çok daha tatmin edici olduğu da söylenenler arasında.

Kaynak: thecrowdfundingformula.com

Japonya’dan bir örnek…

CAMPFIRE

Japonya’nın en büyük kitlesel fonlama platformu Campfire yurtdışı girişimlerine de izin veriyor ve müşteri hizmetlerinde kendisine çok güveniyor! Japonya pazarını tanıma fırsatı ve ek ücret ile reklam desteği de sunan platform düşünebileceğiniz farklı alternatiflerden.

Ödeme yöntemi ve komisyonlar…

Campfire hizmet bedeli olarak %12 alıyor, %5 de işlem ücreti olarak bağış miktarına yansıtılıyor.

Öte yandan platformda kredi kartı ile işlem yapılması da uygun.

Campfire hakkında aklınızdaki tüm soruların cevaplarına buradan ulaşabilirsiniz.

 Gelelim ülkemize…

ARIKOVANI

Arıkovanı teknoloji ve inovasyon alanında fon bulmaya çalışan girişimcilerle toplum desteğini buluşturan bir platform.

₺65.000 fonlama alarak başarıya ulaşan Kodgem Teknoloji’nin ‘’dik duruş antrenörü’’ Kodgem Straight Arıkovanı’nda fonlanan örnek girişimlerden biri.

Kodgem Straight’in kurucularından Fatih Durmaz’ı ağırladığımız podcast bölümünü aşağıdan dinleyebilirsiniz.

Fotoğraf: webrazzi

2016 yılında Arıkovanı’nda 24 saat içinde 140.000 TL fon toplayan akıllı baston WeWALK da Arıkovanı’nın en başarılı girişimlerinden olmuştu.

Ödeme Yöntemi ve Komisyonlar…

Platform proje sahiplerinden bir ücret talep etmezken yalnızca toplanan fon karşılığında belirlenen destek paketlerinin proje destekçilerine iletilmesini bekliyor.

Arıkovanı’nda başarısız olan projeler için yapılan desteğin hiçbir kesintiye uğramadan destekçilere iade edildiğini de ekleyelim.

Arıkovanı’nda kampanya oluşturmak için gerekli şartlar…

Teknoloji ve inovasyon odaklı girişim olmanın yanında Arıkovanı sizden şunları bekliyor:

  • Son tüketici için prototipi bulunan
  • Hızlıca seri üretime geçebilecek
  • Daha önce başka bir platformda satış yapmamış

FONGOGO

Fongogo kendisini ‘’her türlü projenin hayata geçmesi için ihtiyaç duyulan sermayenin kitlelerin desteğiyle bir araya gelmesini sağlayan pazar yeri’’ olarak tanımlıyor.

‘‘Rock Fm Geri Dönsün’’ kampanyasıyla 75.000 TL hedefine ulaşan Metehan Mert Çakır Fongogo’nun başarılı kampanyalarından birini oluşturmuştu.

Ödeme Yöntemi ve Komisyonlar…

Fongogo destekçilere 2 tür bağış yöntemi sunuyor:

Kumbara Modeli

Kumbara modeli’nde destekçiler abonelik bazlı aylık bağış yaparken destek projesinde ise tek seferlik bağışlar alınıyor.  Bu modelle Patreon’a bir alternatif oluşturan Fongogo, aylık desteğin %5’ini platform ücreti olarak almakta.

Destek Projesi Modeli

Bu modelde destekçiler bir kereye mahsus bağış yapabiliyorken Fongogo birey veya şirketseniz sizden %10+KDV oranında hizmet bedeli alıyor. STKler için bu oran %5.

Fongogo’da kampanya oluşturmak için gerekli şartlar…

Platorm proje oluşturuculardan ücret talep etmemekle birlikte şu şartların sağlanmasını bekliyor:

  • Herhangi bir politik veya dini duruşa sahip proje oluşturmamak
  • Minimum 1000 TL hedefinde kampanya başlatmak
  • Destekçilere proje ile ilgili bir hediye sunmak

Fongogo ile ilgili tüm kullanım koşullarına buradan ulaşabilirsiniz.

Gelelim diğer kitlesel fonlama yöntemine…

2-) Hisse Bazlı Finansal Fonlama

Fon arayan girişimci firmanın aradığı fon karşılığında yatırımcılara kazançlarından hisse vermesine dayalı bir sistemdir. Bu yöntem ile iş yapan platformlardan bazıları şunlardır:

SEEDRS

İngiltere menşeili platform her türden yatırımcının her türden büyüme odaklı işletmeye yatırım yapmalarını sağlamayı kendine misyon edinmiş.

Fotoğraf: egirisim.com

Türkiye’den eğitim teknolojileri girişimi Twin Seedrs üzerinde £750.000 hedefleyen bir yatırım turuna çıktı ve geçtiğimiz günlerde sonuçlanan şu kampanyayla £1.300.670 fon toplayarak başarıya ulaştı.

Fotoğraf: good-loop.com

Video reklamlarına kendi etik anlayışını getirmek isteyen Good Loop €238.874 fonlanarak başarıya ulaşan girişimlerden.

Ödeme Yöntemi ve Komisyonlar…

Seedrs yatırım yaptıkları işletmenin değerlenmesi durumunda yalnızca yatırımcılardan %7,5 oranında ücret alıyor. Yatırımcılar hisselerini devreder veya satarsa ek bir ücret de doğabiliyor.

Seedrs’ta kampanyalara yatırım yapmak için gerekli şartlar…

  • İşletmenizin kendi kampanyasını kendi yürütebilecek durumda olması
  • İlk yatırımlarla finansman turunu başlatacak ve diğer potansiyel yeni yatırımcılarla paylaşmaya yardımcı olabilecek bir komunite oluşturmaya başlamış olmanız
  • € 50.000  üzerinde fon hedefinizin olması
  • İşletmenizin AB, AEA veya İsviçre’de bulunması

Seedrs’ın tüm kullanım koşullarına buradan ulaşabilirsiniz.

COMPANISTO

Almanya merkezli Companisto start uplar ve büyüyen şirketler için oluşturulmuş bir yatırım platformu.

Fotoğraf: companisto.com

Ödeme Yöntemi ve Komisyonlar…

Yatırımcılar için bir yatırım maliyeti istemeyen platform carry işlemi için %10 ücretlendirme yapıyor

Girişimciler için ise biriken tüm fonun %15’ini ücret olarak alırken %0.65 de yönetim faaliyetleri için alıyor.

Companisto’da kampanyalara katılım için gerekli şartlar…

Uluslararası yatırımcıları kabul eden Companisto, girişimciler için aynı şekilde kapılarını açmıyor.

Yatırımcılar için minimum 1000 € yatırım limiti olduğunu da hatırlatalım.

Companisto’nun tüm kullanım koşullarına buradan ulaşabilirsiniz.

WEFUNDER

Wefunder Amerika Birleşik Devletleri’nde deve kuşu çiftliğinden film stüdyolarına, uçan arabalardan bira fabrikalarına kadar fonlama yapan bir platform.

Fotoğraf: zenefits.com

Şirketler için IK çözümleri sunan Zenefits Wefunder’ın $583.600.000 değerinde fonlanan bir başarı örneği.

Ödeme Yöntemi ve Komisyonlar…

Wefunder projenin topladığı paranın %7,5’unu miktarını alıyor. Proje amacına ulaşamazsa bir ücret talep etmiyor.

Wefunder’da kampanyalara katılım için gerekli şartlar…

Platform ABD dışındaki şirketlerin fon toplamasına izin vermiyor. Kişisel bilgilerinizin yanında birçok hukuki formun da doğru şekilde doldurulmasını şart koşuyor.

Wefunder ile ilgili sıkça sorulan sorulara buradan ulaşabilirsiniz.


Türkiye’de Hisse Bazlı Kitlesel Fonlama

Paya Dayalı Hisse Fonlaması Tebliği sayesinde artık Türkiye’deki teknoloji girişimleri de kitlesel fonlama alabilecek. Başar Kaya bu fonlama yönteminin ülkemizdeki detaylarından şu yazısında bahsetmişti.

Gelelim ülkemizdeki örneklerine…

FONBULUCU

Fonbulucu hem ödül bazlı hem de paya dayalı fon bulabileceğiniz bir platform.

Fotoğraf:edsm.com

Beta versiyonunu yayınlayan EDSM, Fonbulucu’da 5 milyon TL hedefleyen güncel girişimlerden biri.

Ödeme Yöntemi ve Komisyonlar…

Girişimciler için herhangi bir ödeme söz konusu değilken fon sağlayıcılar için fon değerinin %2’si karşılığında yatırım danışmanlığı veriliyor.

Fonbulucu’da kampanyalara katılım için gerekli şartlar…

  • Türkiye’de kurulmuş olmak
  • Anonim şirket olmak veya daha sonra kurulmak
  • Teknoloji ve/veya üretim faaliyetinde bulunmak
  • Aktif bir internet sitesine sahip olmak
  • İlk halka arz finansal büyüklüğünün altında olmak
  • Gelişme potansiyeli bulunmak

Fonbulucu’da yatırım almak veya yatırım yapmak ile ilgili detaylı bilgilere buradan ulaşabilirsiniz.

3-) Bağış Bazlı Kitlesel Fonlama

Kurucularından fon sağlayan yatırımcılara kadar herhangi bir ücret talebi olmayan yalnızca manevi bir yardımın söz konusu olduğu kitlesel fonlama türüdür.

GoFundMe

2010 yılında kurulan platform tıbbi bağış toplamada başı çekiyor. GoFundMe her yıl toplanan ortalama 650.000 $ bağışın 250.000’lik kısmının tıbbi bağışlar olduğunu açıkladı. Öte yandan GoFundMe bünyesinde acil durumlar, anma etkinlikleri ve eğitim için de bağış toplanabiliyor.

Fotoğraf: gofundme.com

GoFundMe kampanyası oluşturmak için gerekli şartlar…

  • GoFundMe aracılığıyla işlem yapabileceğiniz 19 ülke bulunuyor.
  • GoFundMe sizden kampanya oluşturduğunuz ülkeye göre kişisel bilgilerinizi doğrulamanızı istiyor.
  • 18 yaş sınırı bu platformda da var.

Ödeme yöntemi ve komisyonlar…

GoFundMe kampanya oluşturuculardan hiçbir ücret talep etmiyor. Bu durumda yalnızca kredi kartı işlem ücreti komisyon olarak size yansıyor.

Ülkemizdeki örnekleri…

IDEANEST

Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı’nın kullanıma açtığı İdeanest topluma fayda sağlamayı amaçlayan fakat finansman sağlamakta zorlanan girişimler için kuruldu.

Fotoğraf: minifabrikam.com

Öğrencilerle robotik, 3 boyutlu yazıcı ve doğa kamerası gibi projeler yapan BLIS-IMPACT for STEAM Ideanest’te başarılı örneklerden.

Ödeme yöntemi ve komisyonlar…

Proje oluşturmak için herhangi bir ödeme yapmanız gerekmemekte.

Ideanest kampanyası oluşturmak için gerekli şartlar…

Platform yalnızca teknoloji girişimi olmanız şartını sunuyor. Prototip üretimi şartı sunmayan Ideanest’te erken teknoloji geliştirme fikirleri, araştırma projeleri ve teknoloji geliştirici faaliyetler de bağış alabiliyor.

Son olarak…

4-) Borçlanma Bazlı Kitlesel Fonlama

Peer to Peer (P2P) denilen bu yöntem yatırımcılara bankaları aradan çıkarma fırsatı sunarak bir platform üzerinden daha düşük faizle borç alıp vermesi işlemeni dayanıyor. Model tek seferlik platform ücreti dışında ödenmesi gereken bir işlem ücreti ya da komisyon olmayacağı için girişimcilerin daha düşük borçlanmasına olanak tanıyor.

PROSPER

ABD merkezli Prosper P2P’nin öncülerinden. Girişimciler 2.000 ile 40.000 dolar arasında borçlanabiliyor.

Ödeme yöntemi ve komisyonlar…

Prosper özel bir panel üzerinden size ne kadar borçlanmak istediğinizi ve borçlanma türünüzle ilgili bilgiler soruyor. Ardından tüm ödemelerinizi hesaplayıp size gönderiyor.

Prosper kampanyası oluşturmak için gerekli şartlar…

Platform yalnızca 18 yaş üzerinde ve ABD’de ikamet eden bireylere açık.

Prosper’ın kullanım şartlarına buradan ulaşabilirsiniz.


Ülkemizde borçlanma bazlı kitlesel fonlama platformu bulunmuyor. Kitlesel fonlama ile ilgili en güncel hukuki bilgilere ulaşmak için Sermaye Piyasası Kurulu’nun web sitesine bakmanızı tavsiye ederiz.


Özetle…

Bilgilerden hareketle bir yol haritasıyla yazıyı sonlandıralım.

Kitlesel Fonlama Projenizin Başarıya Ulaşması İçin İzleyebileceğiniz 8 Adım

1. Hedef kitlenizi ve iş planınızı tanımlayın. Bir marka yaratmayı hedefleyin

2. Ürününüz bir fikirden daha fazlası olsun, örneğin bir prototip ya da demo gibi.

3. Detaylı bir araştırma yapın ve size en uygun platformu seçin.

4. Kampanyadan minimum 6 ay önce içerik stratejinizi hayata geçirin ve komünite oluşturun. Sosyal medya ve yazılı-görsel hikayeleştirmeler yoluyla destekçilerinizle bağ kurun.

5. Destekçilerinize kampanya süresince ve kampanya sonrasında değerler sunun; onları özel hissettirin.

6. Basılı ve dijital medyanın gücünü kullanın, kampanyanızı duyurun.

7. Destekçilerinizle iletişim kurun. Geri bildirimleri kabul edin.

8. Kampanya sonuna kadar tutarlı olun ve verdiğiniz tüm sözleri tutun.

Kimola‘nın 10.000 profili analiz edip, başarılı bir kitlesel fonlama kampanyasına nasıl ulaşıldığını yazdığı şu yazı da size ilham verebilir. Tüketici içgörü platformu Kimola’nın kurucusu Mustafa Savaş ile yaptığımız podcast yayınını aşağıdan dinleyebilirsiniz:

Sıkça Sorulan Sorular


Kitlesel Fonlama Nedir?

Kitlesel fonlama, üreticilerin projelerini hayata geçirmek için ihtiyaç duydukları finansmanı internet ve sosyal medya aracılığıyla sağladığı fon toplama yöntemidir.

Kitlesel Fonlama Yöntemleri Nelerdir?

Kitlesel fonlama yöntemleri 4’e ayrılır: Ödül/ön talep bazlı kitlesel fonlama, hisse bazlı kitlesel fonlama, bağış bazlı kitlesel fonlama ve borçlanma bazlı kitlesel fonlama.

Kitlesel Fonlama Platformları Nelerdir?

Kitlesel fonlama platformlarından bazıları şunlardır: Kickstarter, Indiegogo, Campfire, Seedrs, Companisto, WeFunder, GoFundMe, Prosper.

Türkiye’deki Kitlesel Fonlama Platformları Nelerdir?

Türkiye’deki kitlesel fonlama platformlarından bazıları şunlardır: Arıkovanı, Fongogo, Fonbulucu, Ideanest.


Bizi Patreon’dan destekleyin: https://www.patreon.com/sifirdanglobale

Youtube kanalımıza abone olun: https://bit.ly/3nLIwqO


*Kapak fotoğrafı: freepik.com

0 0 votes
Article Rating
Subscribe
Bildir
guest
2 Yorum
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
trackback

[…] İlginizi çekebilir: Girişimcilerin projelerini hayata geçirebilmeleri için destek bulmalarının yolunu açan yöntemlerden biri ”Kitlesel Fonlama”nın detaylarından bahsettiğimiz yazımızı buradan okuyabilirsiniz. […]

trackback

[…] fazla kişiyi dijital ihracat üzerine bilgilendirmek amacıyla blog yazılarına başladık. Kitlesel Fonlama ve Freelancer İş Platformları üzerine yazılar […]